Białystok

Białystok

Współczesna stolica Podlasia jedno z największych miast w Polsce i prawdziwy gigant w dość słabo zurbanizowanym regionie. Aż trudno uwierzyć, że jeszcze w połowie XIX w. pod wieloma względami prześcigały go okoliczne mieściny, dziś niektóre są co najwyżej miejscowościami gminnymi.

Dumę Białegostoku stanowi okazała barokowa rezydencja Branickich - podlaski wersal. Jej początki datuje się na koniec XVII w., jednakże zasadniczy kształt pałac i otaczające go ogrody zawdzięczają XVIII-wiecznym rozbudowom Jana Klemensa Branickiego. Za jego czasów Białystok żwawo doszusował do grona znaczniejszych miast regionu, a barokowa rezydencja do grona najwspanialszych w Polsce. Na teren rezydencji wiedzie barokowa brama zwana Gryfem (Gryf to herb Branickich, umieszczony na szczycie wieży). Za bramą, oddzielone murem, dwa dziedzińce wstępny, służący ćwiczeniom wojskowym prywatnego wojska hetmana i honorowy, gdzie toczyło się barwne dworskie życie.

Główną ulicą Białegostoku jest Lipowa, na wschodnim odcinku deptak, który w okolicach Pałacu Branickich przechodzi w ulicę Kościuszki. Służy ona orientacji turystów, przy niej znajduje się znaczna część białostockich zabytków, eleganckich sklepów. Przy ulicach Kościuszki i Lipowej zobaczymy większość ciekawych obiektów Białegostoku.

Białostocka katedra pw. Wniebowzięcia NMP to neogotycka budowla z przełomu XIX/XX w. Starsza świątynia przylega do nie z lewej strony. To znacznie mniejszy późnobarokowy kościół z lat 1617-26. Wewnątrz posągi Branickich, w krypcie grób żony Jana Klemensa, Izabeli.

Za skrzyżowaniem z ulicą Sienkiewicza rozpoczyna się Rynek Kościuszki, XVIII-wieczne centrum miejskie, w którym naczelne miejsce zajmuje ratusz, kompletnie zrekonstruowany w latach 50. Dawny magistrat wieńczy wieża z zegarem nakryta barokowym hełmem. Znajduje się tu główna siedziba Muzeum Podlaskiego, które skupia 8 placówek w mieście i poza nim.

Po tej samej stronie ulicy cerkiew pw. św. Mikołaja. Klasycystyczna budowla powstałą w latach 1843-46, przykrywa ją centralna kopuła, a nad zachodnim ramieniem wznosi się wieża-dzwonnica. Cerkiew pełni funkcję katedry dla diecezji białostocko-gdańskiej. W cerkwi przechowuje się także relikwie Gabriela Zabłudowskiego, świętego polskiej cerkwi prawosławnej.

Ulica Krakowska prowadzi od kościoła św. Rocha do kaplicy św. Marii Magdaleny. Pierwotnie katolicka, obecnie prawosławna, wznosi się na wzgórzu na osi ulicy. Wybudował ją Branicki w okresie barokowej rozbudowy miasta.

źródło: Wydawnictwo Bezdroża